|
Kafamızın içinde,
kırk tilkiyi kuyruklarını birbirine dolandırmadan dolaştırabilmek,
21. yüzyılda başarının yeni anahtarı. Sadece bu da değil
Daha hızlı düşünmeniz ve kitap yığınları arasında
kaybolmadan belleğinizi kuvvetlendirmeniz de gerekiyor. İşte,
bunları başarmanız ve sıfır bir beyin için doğal formüller…
İlerleyen yaşınıza
rağmen performansından bir şey kaybetmemiş bir beyin ve güçlü
bir zihin.... Sizce hayal mi? Doksanlı yılların başlarına
dek bilim adamları da bu konuda bir seçme şansı bulunduğunu
düşünmüyorlardı. Şu gerçeği zaten biliyorlardı: İnsanoğlu
doğarken 100 milyar beyin hücresine sahip, ancak her gün
bunların 100 bini ölüyor.
Yakın geçmişte
Kaliforniya Üniversitesi'nde yapılmış olan bir çalışmadan
alınan sonuçlara göre, Sağlıklı bir beyin kendini
yenileyebiliyor. Bizim beynimiz için yapabileceğimiz, yapmakla
yükümlü olduğumuz şeyler de var. Beyninizin yaşlanmasını
durdurmanın dışında, hasarları tamir edebilirsiniz.
Kognitif nitelikli çalışmalarda bulunan ve "Kişinin
Beyni İçin El Kitabı (The Owner's Manual for the Brain)"
isimli kitabın yazarı Prof. Dr. Pierce J.Howard, "Aklımızı
geliştirmek daha güçlü bir hafızaya sahip olmak için beden
ve zihin sağlığımızı korumamız gerekiyor" diyerek sağlıklı
bir yaşam tarzının önemine dikkat çekiyor. Yani beyin geliştiren
oyunlar ve zihni besleyen besinlerle yaşlanan ve yavaşlamaya
mahkum olan beyninizi yeniden harekete geçirebilirsiniz, tıpkı
eski günlerdeki gibi.
Akıllı Stratejiler
“Beyin Ömrü
(Brian Longevity)” ismili Kitabın yazarı ve Amerikan
Alzheimer Önleme Vakfı (Alzheimer's Prevention Foundation) Başkanı
Dharma Singh Khalsa; doğru ve dengeli
beslenerek, stresi
hayatımızdan uzaklaştırarak ve zihnimizi daima aktif
tutarak beyin kimyasallarım düzenleyebileceğimizi belirtiyor.
Uzmanlarsa bu kapsamda çeşitli önerilerde bulunuyor.
Sağlam bir
beyne ve iyi bir hafızaya sahip olmak için kitaplara muhtaç
değilsiniz. Yapmamz gereken tek şey, önerdiğimiz doğal ve
pratik metodları hay ata geçirmek.
Aşağıdaki
stratejileri sağlıklı yaşam alışkanlıkları olarak
benimsediğiniz taktirde, beyninizin performanısını geliştirebilir
ve güçlü bir belleğe sahip olabilirsiniz:
Yoga, meditasyon
Kronik stres,
beyinde sorun yaratan bir numaralı zanlı. Bu konuda McGill
Üniversitesi'nden Prof. Dr. Sonia Lupien şunları söylüyor:
"Kortizol
adı verilen stres hormonunun üst sınırlarda seyretmesi,
zaman içinde beynin bellek merkezi hipokamp'ın büzülmesine
yol açabiliyor." Dharma Khalsa da böylelikle kısa dönemli
hafıza sistemi bozularak beyin hücrelerinin yaşlanma sürecinin
hızlandığına
dikkat çekiyor. Uzmanlar bu sorunun çözüm anahtarının
gevşemeyi (rahatlamayı) öğrenmek olduğunu ifade ediyor.
Khalsa'nın araştırması günden güne stresi azaltarak belleğin
geliştirileceğini ortaya koyuyor. Bu şekilde IQ'nuzla
birlikte moraliniz de yükseliyor.
Bunu yapın:
Sabahları stres seviyesi dorukta olduğundan uzmanlar, güne
10- 20 dakika kadar uygulanabilecek yoga, meditasyon ve derin
nefes alıp verme teknikleriyle başlamayı öneriyorlar.
En az 8 saat uyku
Bir araştırmanın
sonuçlarına göre uyku, uçup gidebilecek anıları garanti
altına alıyor. Yakın geçmişte bu hususla ilgili olarak
Amerika'da yayınlanan 'Nature Neuroscience' isimli bilimsel
gazetede Harvard Tıp Okulu'ndan Psikiyatrist Prof. Dr. Robert
Stickgold bazı bildirilerde bulundu. Buna göre, yeni bir şey
öğrendikten sonra gece boyunca ayakta uyanık kalanlar
dinlenme ve uyku süreçlerim tamamlayanlara zıt olarak, öğrendiklerini
kalıcı bilgiye dönüştüremiyorlar.
Bunu yapın:
Geceleri 8 saat uyumaya özen gösterin. Uygun zaman ve
mekanlarda şekerleme yapın.
Aerobik Egzersizleri
Zihin sağlığı
için aerobik egzersizleri adeta 'gençlik çeşmesi'...
Uzmanlara göre bu tür sporlar stresi azaltıyor; beyne daha çok
oksijen gitmesini sağlıyor
ve sinir dokusundaki hücrelerin üretimini artırıyor. İllionis
Üniversitesi'nin bilim ve teknoloji çalışmaları yapan
birimi Beckman Enstitüsü'nün araştırmacıları, haftada 3
kez 45'er dakikadan aerobik yapanlar üzerinde 6 ay boyunca çalıştılar.
Ve sonuçta bu kişilerin zihinsel performanslarmda yüzde 25
artış olduğunu kaydettiler.
Bunu yapın:
Beyin hücrelerini aktif ve tetikte tutmak adına, haftada en az
5 kez 20'şer dakikalık aerobik türü egzersizler yapmalısınız.
Klasik müzik
Uzmanlar,
Mozart gibi klasik müzik bestecilerinin eserlerini günde en az
bir kere sakin bir ortamda dinlemek gerektiğim söylüyorlar.
Bu yöntemle özellikle 'zihinde imaj canlandırma' konusunda başarılı
olabiliyorsunuz. Bunun yanı sıra, matematik problemlerim çözmekte,
satrançta, müzik enstrümanlarım çalmak da kreatif bir proje
kurmada ustalaşıyorsunuz. Kaliforniya Üniversitesi uzmanları
bunu 'Mozart Etkisi' olarak netilendiriyor. Ayrıca klasik müziğin
zihni açtığı ve gevşemeye yardımcı olduğu görüşünde
birleşiyorlar.
Bunu yapın:
Zekanızı yoğun olarak kullanmak durumunda olduğunuz
zamanlarda klasik müzik dinleyin. Bunun için fanatik bir
klasik müzik dinleyicisi olmanız gerekmiyor, aynı formda başka
türde eserleri de seçebilirsiniz.
Hafızaya Ginkgo Biloba desteği
Bu bitki, yeryüzündeki
geçmişi 150 - 200 milyon yıl olan Gingkgo Biloba ağacından
elde ediliyor.
Sayısız yararı
nedeniyle Çinliler tarafından kutsal bitki olarak kabul
ediliyor.
Uzmanlara
göre eşsiz bir antioksidan. Başta beyin fonksiyonları olmak
üzere vücudun genel sağlığı için önemli bir destek Beyin
kuvvetlendirici olarak da tanımlanıyor. Çünkü belleği güçlendiriyor.
Ayrıca, yine beyindeki oksijen seviyelerini artırıyor.
Ayrıca yaşlanma
etkilerini ve ruhsal yorgunluğu azaltıyor ve nörolojik
bozukluklara iyi geliyor.
Ginkgo Biloba'yı
kuru yapraklar halinde satın alabiliyorsunuz. Ayrıca, bugün
birçok vitamin ilacında da kullanılıyor.
Beyni Yapılandıran Oyunlar
Prof. Dr.
Howard da, stratejiye dayalı tüm oyunların problem çözmede
ve kritik düşünme yeteneğini geliştirmede yararlı
olabileceğini belirtiyor. Kelimelerden veya resimlerden oluşan
yap - bozlar veya bilmeceler büyüseniz de ev ödeviniz
olabilir.
Net'teki oyunları keşfedin
Pittsburgh Üniversitesi'nden
Psikolog Prof. Dr. Jonathan Schooler, "Sadece tek
perspektiften düşünmeye başladığımız zaman rutinleşmişiz
demektir" diyor. Öğrenme Araştırma ve Geliştirme üzerine
de çeşitli çalışmalarda bulunan Schooler, bunun yaklaşımlarımızı
da olumsuzlaştırabileceğini vurguluyor. Peki çözüm nedir?
Bir web sitesi
yazarı olan Prof. Dr. Paul Grobstein, yukarda sözü edilen türden
oyunların beynimizi daha esnek kılarak, daha zinde kalmamızı
sağladığım söylüyor. Bu konseptteki oyunları net'te de
interaktif ortamda oynayabilirsiniz. Mesela,
www.serendip.brynmawr.edu binlerce interaktif web sitesinden
sadece biri.
Tetris ya da Car Jam oynayın
Beyniniz 'ful mü
çekiyor'? Demek ki bellek merkeziniz hippokamp'ta birkaç odacık
daha açmanız icap ediyor. Uzmanlar, objeleri ilgili boşluklara
yerleştirmeye ilişkin oyunların, çağrışım yeteneğini
hayli geliştirdiği kanaatinde.
Örneğin,
Tetris (tetris.com) bu oyunlardan birisi. Bu oyunda geometrik şekilleri
birbirine uygun olarak konumlandırmanız gerekiyor. Car Jam
(smartgames.com) adlı oyun da bu tip bir konsepte sahip; çok kısıtlı
bir alanda mümkün olduğunca az manevrada bulunarak arabayı
park etmeniz şart.
Bulmaca çözün
Çapraz
bulmacalar kelime haznemizi geliştirmenin en yararlı yöntemlerinden
birisi. Uzmanlar, birkaç hafta önce yeni öğrendiğimiz bir
kelimeyle yeniden karşılaştığımız da bu Tekrarlamanın
hatırlamamıza yarcımcı olduğunu belirtiyor. Yani
bulmacalara vakit ayırmamız gerekiyor. www.gamesville.com'un
'classic games' linkinde ise çapraz bulmaca keyfi yaşayabilirsiniz.
Sihirli Hafıza Hileleri
Beyinlerimiz ne
yazık ki karbon kağıdı değil ki gelen bilgiler kalıcı
olsun! Burada bize biraz iş düşüyor. Hafızayı
kuvvetlendirme teknikleri olan 'Mnemonik Oyunları' veya hafıza
tekniklerinden yararlanabilirsiniz.
Kategorize ederek düşünün
Bilim adamlarının
ortaya koyduğu bir gerçek var: Birçok kişi yedi (artı veya
eksi 2'de olabilir kimi zaman) ile sınırlı bir hafıza
yetisine sahip. Bunun için en güzel örnek, kuşkusuz 7
basamaklı telefon numaralarının kolaylıkla anımsanabilmesi.
Uzmanlar, 7, baz alınarak yapılan çalışmalar sonucunda hafıza
mekanizmasının daha da geliştirilebileceği görüşünde.
Bunu yapın:
Alışverişe çıkarken bir akıl listesi oluşturup bunu
kategorize ederek işe başlayabilirsiniz. Örneğin; sütlü
besinler, et türleri ve meyveler olarak sınıflandırma
yapabilirsiniz. Böylelikle sosları veya makarnayı otomatik
olarak daha kolay hatırlayacaksınız. Çünkü beyninizde
bunlar için odacık kalmış olacak.
İsim etiketleri yaratın!
Herhangi bir yüze
bir 'ad' takabilir misiniz? Yapılan bilimsel araştırmaların
sonuçları, görsel imajların, isimler gibi özel adları anımsatmada
eşsiz araçlar olduğunu defalarca ortaya koydu.
Bunu yapın: Bu
kez yeni tanıştığınız kişinin ismini duyduğunuzda,
beyninizde istediğiniz bir cümle kurun ve bu isim, özne
olsun. Cümleyi bir kaç kez içinizden tekrar edin. Örneğin;
"Can, buzdolabının yanında duruyor". Bu cümleyi
bir kaç kez tekrar ettiğiniz taktirde, zamanla 'Buzdolabı
Can'a dönüşecektir. Can'ı lakabıyla anımsamanız artık
kesinlikle daha kolay olacaktır
|