|
Genel
Bilgiler
Sadece
bilimi değil; kültürü, sanatı, 
felsefeyi ve dinleri de derinden
etkileyen mucizevi bir olaya yakından bakmaya çalışalım: Gebelik
ve Doğum... Erkek ve kadının birlikte yarattıkları bu en
anlamlı ürünün, ilk tohumunun atılışından, filizlenip gelişmesine
ve yeryüzüne çıkışına kadar yaşadığı serüveni adım adım
izleyelim. Gebelik son
fertilizasyon günü ile doğum arasında geçen süredir. Ortalama olarak 280 gün süren gebelik ve doğum sürecinde yaşanan
aşamalar şu şekilde sıralanabilir:
·
Fertilizasyon:
Ovum ve spermatozoon'ın birleşmesi;
·
Implantasyon:
Sperma ile birleşen ovumun endometriumda(rahim iç duvarı) yerleşmesi.
Uterus(rahim) içinde gelişme;
·
Doğum:
Bebeğin uterusu terketmesi, vajina yoluyla dışarı çıkması.
Fertilizasyon
İç genital yollarda ilerleyen spermlerden şekil ve fonksiyon bozukluğu gösterenler elimine olurlar. En
hareketli sperm, vajinadan tüplerin son kısmına yaklaşık 5
dakikada ulaşır. Kadın iç genital organlarında da 3 güne kadar
yaşayabilirler. Semen vajinanın üst kısmına bırakıldıktan
sonra, spermatozoa serviks ve uterusu geçerek tüplerde(fallop tüpleri-tuba
uterina)ovum ile buluşur. Menstrüel siklusun, yumurtlamaya tekabül
eden fazında(kişiye göre değişmekle beraber yaklaşık 14.gün)
uterusun serviks adı verilen başlangıç kısmındaki salgı
(servikal mukus) incelir böylece spermin serviksi geçmesi kolaylaştırılır.
Servikal mukustaki bu
incelme;
·
Spermlerin yaşaması için uygun bir ortam sağlar.
·
Spermlerin hareketliliğini arttırır.
Ayrıca
mukusun iç yapısındaki değişiklikler ile spermlerin uterus
kavitesine ilerlemeleri kolaylaşır. Spermlerin uterus ve fallop tüplerinden
geçişini etkileyen faktörler:
·
Spermlerin hareket kabiliyetleri.
·
Uterus ve fallop tüplerinin kasılmaları.
·
Uterus ve fallop tüplerindeki hücrelerin silier(tüy
hareketi) hareketleridir.
Fertilizasyon fallop tüpünün ampulla(giriş) kısmında gerçekleşir.
Sperm başından salınan enzimlerin yardımıyla sperm ovum membranını
(zona pellucida) deler ve ovumla birleşir. İlk spermin ovum zarını
delmesiyle, ovum membranında(zarında) oluşturduğu değişiklik
diğer spermlerin ovumu tekrar delip döllemesine izin vermez. Birleşen
ovum ve spermin çekirdekleri bir araya gelir ve kromozomlar birleşerek
23 çift kromozom oluşur. Bebeğin
cinsiyeti spermin taşıdığı X veya Y kromozomuna göre
belirlenir (dişi her zaman X
kromozomu taşır). Döllenmiş olan ovum artık zigot
adını alır. Zigot fallop tüplerinden uterusa doğru ilerlemeye
devam eder.
Implantasyon
öncesinde;
·
Zigotta hücre bölünmesi görülür ve çok hücreli bir
yapı olan morula oluşur.
·
Morula blastosiste dönüşür. Blastosist ortasında sıvı
ile dolu bir boşluk içeren vezikül şeklinde bir yapıdır.
·
Blastosist hCG (human chorionic gonadotropin) üretmeye ve
salgılamaya başlar.
Zigotun
fallop tüplerinden uterusa gelmesi 3-5 gün sürer. Uterus
kavitesinde de 2-5 gün kadar kalır.
Implantasyon(uterus iç duvarına yerleşme)
ovülasyondan sonraki yaklaşık 7-8. günde
gerçekleşir. Implantasyon sırasında blastosisti çevreleyen bir
dış hücre tabakası trafoblast, ve bir iç hücre tabakası vardır.
Trafoblastlardan fetal plasenta oluşur. İç hücre kitlesinden de
fetus gelişir. Implantasyon da fertilizasyondan 13-14 gün sonra
tamamlanmış olur. Plasentanın
fonksiyonu:
Plasentanın temel fonksiyonu;
anne kanından oksijen ve gıda maddelerinin anne kanından fetus
kanına ve karbondioksit, artıkların fetustan anneye geçişini sağlamaktır.
Plasenta geliştikçe geçirgenliği artar.
Op. Dr. Nadire Şenel
|