|
|
|
|
SAĞLIKLI BESLENMENİN
TEMEL KURALLARI 1
|
|
|
Sağlıklı
beslenmenin temel kuralları
|
|
|
|
Yağ
kaybı sadece kilo kaybı demek değildir
|
|
|
Yiyecek
piramidi - Doğru seçim için rehberiniz
|
|
|
Kilo
kontrolünde yiyecek piramidi
|
|
|
Sağlıklı
yiyecek seçimi
|
|
|
Sağlıklı
yiyecek seçenekleri için öneriler
|
Zayıflamak
sadece kilo vermek değil, aynı zamanda kontrolü ele almaktır.
Yiyeceklerinizi iyi seçerseniz kontrolü de elinizde tutarsınız.
Kilo vermek alınan ve yakılan
kalorilerin dengelenmesi ile ilgili bir süreçtir. Bu bölümde
yediklerinizle ilgili bilgiler bulacaksınız. "Diyet"
kelimesi ile, belli bir zaman uygulanan ve kilo verildikten sonra bırakılan
bir program anlatıldığından "diyet uygulamak" terimi
pek uygun değildir. Diyet, uzun süreli bir sorun için kısa
vadeli çözümler getirir.
Öneriler, başarılı bir şekilde
kilo vermenizi sağlamak ve yeniden kilo almanızı önlemek amacıyla
tasarlanmıştır.

Beslenme programının üç basit kuralı vardır:
|
|
Daha
az yağ yiyin. Aldığınız yağ miktarının günlük toplam
kalori miktarının 1/3'ünden az olmasını sağlayın.
|
|
|
Daha
çok sebze ve meyve içeren, dengeli ve çeşitli yiyecekler
yiyin.
|
|
|
Günde
3 ana öğün ve aralarda yağdan ve kaloriden fakir ara öğünler
yiyin.
|
|
|
Sağlıklı beslenmenin temel kuralları
Kaloriler hayatın yakıtıdır
Kaloriler hayatınızı sürdürmeniz
için gereken enerjiyi verirler. Yediğiniz her yiyecekte belli
miktarda kalori vardır. Besinlerle aldığınız kalorilerin
kaynakları yağlar, karbonhidratlar ve proteinlerdir.
1 gram yağ = 9 kilokalori
1 gram karbonhidrat = 4 kilokalori
1 gram protein = 4 kilokalori

Yukarıda da belirtildiği gibi yağlar
kalori açısından, hem karbonhidratlardan hem de proteinlerden iki
kat daha zengindir. Vücudunuz yiyeceklerden gelen kalorileri
alabilmek için besinleri karbonhidratlar, proteinler, yağlar,
mineraller ve vitaminler gibi bileşenlerine ayırmak zorundadır.
Bu bileşenler daha sonra kan dolaşımına katılırlar ve tüm vücuda
dağılırlar.
Sindirimin gerçekleşmesi için de
enerji gereklidir. Bu olaya termojenik etki denir.

Yiyeceklerin termojenik etkisi
Tüketilen her 100 kalori için yakılması gereken kalori miktarı:
Protein 25-40
Karbonhidrat 6-8
Yağ 3

Sizin de gördüğünüz gibi diyetsel
yağın termojenik etkisi yok denecek kadar azdır ve bu nedenle doğrudan
yağ olarak depolanır. Bu yakma işlemi yemekten hemen sonra başlar
ve birkaç saat sürer. Yağdan zengin beslenme durumunda vücut aşırı
yüklenir ve yakma süresi kısalır. Gün içinde ki birkaç hafif
yemek, vücudunuza kalori yakması için ek fırsatlar kazandırır.

Karbonhidratlar
Karbonhidrat
vücudun glikoza dönüştürebildiği her türlü maddedir. Glikoz
hücrelerin enerji olarak kullandığı en önemli maddelerden
biridir. Karbonhidratlar glikoza yıkılma özeliklerine göre basit
ya da karmaşık olabilirler. Saf buğday ekmeği, şeker ve alkol
kalori fazlalığı olduğunda kolaylıkla yağa dönüşebilen
basit karbonhidratlara örnek olarak verilebilir. Yapraklı
sebzeler, patates ve hububat ürünleri karmaşık karbonhidratlara
örnektir. Bu grup yiyecekler sağlıklı olmanız için gereken bütün
besinlere sahiptir ve beslenme programınızın temelini oluşturmalıdır.
Proteinler
Proteinler, vücudun en etkili kalori
yakıcı bölümü olan kas dokusunu güçlendirmek açısından çok
önemlidir. Protein ette, süt ürünlerinde ve daha az olarak
hububat ürünlerinde bulunmaktadır. Yemeklerinizin yeterli
miktarda protein içerdiğinden emin olun, ancak bu tür gıdaların
yağdan da zengin olabileceğini aklınızdan çıkarmayın. Mümkün
olduğunca yağ açısından fakir alternatifleri seçmeye çalışın.

Yağ
Yaşamın idamesi ve sağlık için çok
önemli olan yağ, sadece fazla miktarda alındığında zarar
verir. A, D, E ve K vitaminleri gibi önemli vitaminler için taşıyıcılık
görevi yapar. Vücudun savunma sisteminde önemli bir rolü olan yağ,
östrojen gibi homonların üretiminde ve depolanmasında görev alır.
Günümüzde, sağlık uzmanları sağlıklı
bir diyette bulunması gereken kalori miktarının en fazla 1/3'ünün
yağdan gelebileceğini belirtmektedirler.
|
|
Yağ kaybı sadece kilo kaybı demek değildir
Gerek
hastalar, gerekse doktorlar başarı göstergesi olarak verilen
kiloyu dikkate alma eğilimindedirler. Oysa bakmanız gereken şey
nicelik değil niteliktir. Kilo kaybı yağdan ya da "yağ dışı
kitleden" olur. Kilo kaybının ilk dönemlerinde bu yağ dışı
kitle su iken, ilerleyen zamanlarda kas ağırlıklı olur. Kas
dokunun kalori yaktığı, buna karşın yağ hücrelerinin ise
depoladığı bilinen bir gerçektir. Kayıp, kas dokudan olduğunda
vücudunuzun fazla kaloriyi yakma yeteneği de azalır. Hızlı kilo
vermeyi sağlayan diyetler niceliği niteliğin önünde tuttuklarından
kayıplar daha çok yağ dışı kitleden olur ve bu nedenle çok kısa
süre içinde yeniden kilo alınır.
İdeal olanı kayıpların ¾'ünün
yağdan ve ¼'ünün de yağ dışı kitleden olmasıdır. Yağ
dokudan kaybetmeyi hedefleyen, yavaş ve sabit bir kilo kontrol
programı bu amaca ulaşmak için yeterlidir.

Diyetinizdeki yağı kesin
Yağ beğenilen pek çok yiyeceğin
tadına ve kokusuna güzellik kattığından, yiyeceklerinizdeki yağ
oranını azaltmanız hiç de kolay değildir. Buna rağmen, beğenilerinizden
çok fazla fedakarlık yapmadan da yiyeceklerinizdeki yağ miktarını
azaltabilirsiniz.

Yiyeceklerinizdeki yağı azaltmanıza yardımcı olacak bazı öneriler:
|
|
Tereyağı,
mayonez ve salata sosu gibi şeyleri azaltın.
|
|
|
Patates
cipsi gibi yağlı çerezleri azaltın.
|
|
|
Yağda
kızartılan yemekleri azaltın.
|
|
|
Et
yerine tavuk ya da balık eti tüketin.
|
|
|
Daha
çok sebze, meyve ve hububat ürünü tüketin.
|
|
|
Kahvaltı
alışkanlıklarınızı değiştirin. Önceden böyle bir alışkanlığınız
yoksa kahvaltı yapmaya başlayın. Yağda yumurta, tereyağlı
kızarmış ekmek gibi şeyler yemeyin.
|
|
|
Mümkün
oldukça yağdan oranı düşük alternatifleri tercih edin.
|
|
|
Yiyecek Piramidi - Doğru seçim için rehberiniz
Günümüzde insanların çoğu
arzuladıkları yiyeceklere kolaylıkla ulaşabilmektedir. Sosyal ve
duygusal gereksinimlerimizi karşılayan, dengeli beslenmemizi sağlayan
bütün yiyeceklerin hayatımızda yeri vardır. Yiyecekleri iyi ya
da kötü diye sınıflamak ya da yasaklamak doğru değildir. Sağlıklı
bir şekilde kilo vermenin anahtarı dengeyi bulmaktır. Yiyecek
piramidi bu dengeyi oluşturmanıza yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.
Herkesin günlük kalori ve besin
gereksinimleri farklıdır. Bir beslenme uzmanı bu konuda size yardımcı
olabilir. Kilo vermek ve sağlıklı yaşamak için piramidin tabanını
oluşturan yiyeceklerden bol miktarda yemeli,
tepesindekilerden
ise mümkün olduğunca kaçınmalısınız.
İyi planlanmış dengeli bir yemek şunlardan oluşmalıdır:
%20-30 oranında yağ
%10-20 oranında protein
%50-70 oranında karbonhidrat
|
|
Kilo Kontrolünde Yiyecek Piramidi
Yağlar, tatlılar, alkol yağdan açısından zengin yiyecekler Süt
ürünleri Daha az yeyin Et, kümes hayvanları, balık, deniz ürünleri,
yumurta, fındık Hububat ürünleri, tahıl ürünleri, pirinç,
makarna Meyveler Yağdan açısından fakir yiyecekler Sebzeler Daha
çok yeyin
|
|
Bir
porsiyon ne anlama gelir?
|
|
Günlük
porsiyon sayısı
|
|
Hububat
ürünleri
(ekmek, tahıl ürünleri, pirinç, makarna)
1 dilim ekmek (30 gram)
1 kase hazır mısır gevreği (30 gram)
½ kase pilav ya da makarna (100 gram)
½ kase pişmiş bakliyat (100 gram)
|
Her
öğün 2-3
|
|
Sebzeler
1 kase yapraklı pişmemiş sebze (50 gram)
½ kase pişmiş sebze (50 gram)
½ kase sebze suyu (180 gram)
|
Her
öğün 2-3
|
|
Meyveler
1 adet orta boy meyve (100 gram)
½ kase dilimlenmiş meyve (125 gram)
1 kase taneli meyve (100 gram)
¾ bardak meyve suyu (180 gram)
|
Yemeklerle
birlikte ya da
ara öğün olarak 1-2
|
|
Süt
ürünleri
(süt, yoğurt, peynir)
1 kase süt ya da yoğurt (245 gram)
Doğal peynir (45 gram)
İşlenmiş peynir (60 gram)
|
Kahvaltıda
ve
öğle yemeğinde 1-2
|
|
Et
ve bakliyat
(et, kümes hayvanları, balık, kuru fasulye,
yumurta,
fındık)
Pişirilmiş et, kümes hayvanı eti, balık
(56-85 gram)
½ kase bakliyat ya da 1 yumurta = 30 gram et
1/3 kase fındık ya da türevi çerez = 30 gram
et
|
Herhangi
iki öğünde bir 2
|
|
|
|
|
|
|