|
Vitamin
nedir?
Vitaminler,
vücutta metabolik olayların normal bir şekilde meydana
gelmesi ve sağlıklı durumun sürdürülmesi için gerekli
olan ve besinler içinde ufak miktarlarda alınan maddelerdir.
Vitaminler iki grupta toplanır :
Suda
gözünen vitaminler: C ve B grubu vitaminleri (B1, B6 gibi)
Yağda çözünen vitaminler: A, D, E, K vitaminleri
Sağlıklı
yaşam için hangi besinler gereklidir?
Besinlerin
dört ana öğesi olan proteinler, yağlar, karbonhidratlar ve
yemek tuzu gibi makro besleyiciler saf olarak alındıklarında,
yeterli miktarlarda vücuda girseler bile, sağlıklı durumun sürdürülmesini
sağlayamazlar. Bunlarla birlikte vitaminlerin ve demir, çinko,
bakır, iyod, krom, magnezyum, manganez, molibden, vanadyum, ve
silisyum gibi esansiyel minerallerin de alınması gereklidir.
Vücudumuz
için gerekli olan vitaminlerin tümünü besinlerden alabilir
miyiz?
Evet.
Karbonhidrat, protein ve yağ gibi ana besin öğelerini yeterli
miktarda içeren besinlerle yapılan dengeli beslenme, bazı özel
durumlar hariç vücudun günlük gereksinimine yetecek kadar
vitamin sağlar. Ancak, günlük beslenmeniz sebzemeyve,
hububat, süt ürünleri, et-yumurta gibi protein açısından
zengin besinlerden herhangi birini içermiyor ya da az miktarda
içeriyorsa, ihtiyacınız olan vitaminlerin tümünü
besinlerden sağlanamayacağından vitamin takviyesi gerekir.
Besinler
beklediğinde vitamin kaybına uğrarlar mı?
Besinler
pişirme, saklama ve ısıtma sırasında vitamin kaybına uğrayabilirler.
Besinler içindeki yağda çözünen vitaminler ısı hava ve
ışıktan pek etkilenmezler. Tıamin (B1 vitamini), folik asid,
pantotenik asid (B5 vitamini) ve özellikle askorbik asit (C
vitamini) gibi suda çözünen vitaminler ise, besin
maddelerinin kaynatma ve kızartılmaları sırasında kısmen
parçalanırlar. Yemek suyunun atılması da, besinler içindeki
suda-çözünen bir kısım vitaminlerin yitirilmesine neden
olur.
Kadınlar,
erkeklere oranla beslenme bozukluklarına daha mı duyarlıdırlar?
Kadınların
çoğunun kalori gereksinimi ve aldıkları kalori miktarı,
erkeklerden azdır. Bu nedenle, yeterli vitamin ve mineral alımını
sağlayabilmek için, besinsel içeriği yoğun bir diyet
uygulamaları gerekir. Kadınların kalsiyum ve demir
gereksinimi erkeklerden fazladır. Gebelik, laktasyon ve oral
kontraseptif kullanımı da vücudun vitamin dengesini bozar;
vitamin eksikliği, bazı kadınların yakındığı premenstrüel
şikayetlere de neden olabilir.
Gebe
ve emziren kadınların hangi vitaminlere gereksinimi vardır?
Gebelik
ya da süt verme süresince gerek anne gerekse fetus veya bebeğin,
A, C, B1, B6, B12, folik asit vitaminlerinin yanı sıra, demir,
kalsiyum gibi mineral gereksinimleri artar ve bu ihtiyacı karşılayabilmek
için vitamin preparatlarına başvurmak gerekebilir.
Kalsiyumun
vücut için önemi nedir?
Kalsiyum;
doğumdan yaşlılığa kadar, kemik, diş ve tırnakların sağlıklı
oluşumunu ve devamını sağlamanın yanında kemik kaybının
önlenmesi için gereklidir. Yaş ilerledikçe kalsiyum emilimi
azalır.
30
yaşın üzerinde kadınların vitamin + kalsiyum takviyesine
neden ihtiyacı vardır?
Özellikle
30 yaşından sonra kadınlar daha fazla kalsiyum kaybetmeye başlarlar.
Menapoz'la birlikte bu kayıp hızlanır ve osteoporoz
belirtileri (kemiklerde zayıflama, ağrı) görülebilir.
Kalsiyumun emilmesi ve vücut tarafından tam olarak kullanılabilmesi
için D vitamini ve genel sağlığın korunmasında vitaminler
önemlidir. Kadınlar, 30'lu yaşlardan sonra, süt ve süt ürünlerini
daha çok tüketmeli, güneş ışığından daha fazla
yararlanmalı ve egzersize önem vermelidirler.
Demirin
insan vücudu için önemi nedir?
Kanın
en önemli fonksiyonel komponentini oluşturan demir, dokuya
oksijen taşınması ve böylece dokudaki oksidasyon olaylarının
sürdürülmesi için gereklidir. Demir eksikliğine bağlı
olarak kansızlık, yorgunluk ve çalışma kapasitesinde azalma
görülür.
Kadınların
erkeklerden daha fazla demire ihtiyacı var mıdır?
Erkeklerin
demir ihtiyacı günde 10 mg, kadınların 15 mg'dır. Kadınlarda
her ay adet (menstruasyon) dönemlerinde kan kaybı olduğundan,
ayrıca gebelik ve emzirme dönemlerinde bebeğin demir ihtiyacını
da anne karşıladığından demir gereksinimi artar. Buna karşın
kadınların demir depolama kapasitesi düşük olduğundan
demir takviyesine özellikle ihtiyaç duyarlar.
Adet
öncesi gerginlik (Premenstrüel sendrom) belirtileri nedir?
Adet
öncesi gerginlik olarak da bilinen premenstrüel sendrom (PMS)
kadınlarda adetten 5 ile 11.gün önce başlayan belirtiler
topluluğudur. Halsizlik, uyku bozuklukları, huzursuzluk, ağrı
gibi birçok belirtisi bulunur.
Adet
öncesi gerginlik (Premenstrüel sendrom) nasıl önlenir?
Bu
tip şikayetleri önlemek için egzersiz yapmalı, özellikle bu
dönemlerde beslenmeye özen gösterilmelidir. Çay, kahve,
sigarayı kesip sebze, meyve yenmeli ve bol su içilmelidir. Ayrıca
B6, E, C ve D vitamini, kalsiyum ve magneryum alımının bu şikayetleri
azalttığı görülmüştür. Evening Primrose bitkisinin
tohumlarından elde edilen yağın (EPO) kullanımı sonucu PMS
(premenstrüel sendrom) belirtilerinde anlamlı düzelmeler (karın
şişkinliği ve göğüslerdeki duyarlılıkta %95,
huzursuzlukta %80 gibi) görülmüştür.
Vitamin
hapları günün hangi saatinde alınır? Belli saatlerde almanın
önemi var mıdır?
Vitamin
hapları günün herhangi bir saatinde alınabilir. Ancak, diş
fırçalamak gibi her gün düzenli olarak aynı saatte yapılan
bir iş olarak görülmesinin, ilacı almayı hatırlama açısından
yararı vardır.
Vitamin
hapları uzun süre kullanılabilir mi?
Evet.
Özellikle Avrupa Gıda Konseyi tarafından kabul edilen RDA değerlerine
(önerilen günlük alım miktarı) uygun vitamin ve mineral
haplarını sağlığınızı korumak için alabilirsiniz. Ancak
hapların A ve D vitamin içeriğinin çok yüksek olmamasına
dikkat edilmelidir. A vitamininin 5000 ünite, D vitamininin 500
ünite düzeyinin üstünde ve sürekli kullanımı zararlı
olabilir.
İklim
ve coğrafi bölge vitamin gereksinimini etkiler mi?
İklim
ve coğrafi bölge koşullarına göre D vitaminine olan
gereksinim değişebilir. Güneşli bir çevrede, açık havada
yaşıyanlarda ciltte yeterli derecede vitamin sentez edildiği
için bu vitamine gereksinim azalır. D vitamininin en önemli
kaynağı cilttir. Kuzey ülkeleri ve derin vadi içlerindeki
yerleşme yerleri gibi az güneşli yerlerde yaşayanlarda veya
mesleki nedenlerle gündüz vaktini kapalı yerlerde geçirenlerde
D vitamini gereksinimi artar. Güneşli ortamda yaşadığı.
halde geleneksel nedenlerle fazla örtünen kadınlarda da aynı
durum sözkonusu olabilir.
|